Zonnebanken: De brandende feiten

Zonnebanken: De brandende feiten

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Wat een goed getraind, droog fysiek z’n finishing touch geeft zijn veel mensen het wel over eens: een mooie bruine tint waardoor alle definitie een stuk beter uitkomt en het plaatje ‘af’ is. Het is tenslotte niet voor niks dat wedstrijdbodybuilders eerst een flink bruine tanning opsmeren voordat ze het podium opstappen. Deze voorkeur voor een bruine kleur heeft dan ook als gevolg dat talloze mensen in aanloop naar de zomer regelmatig onder de zonnebank gaan.

Anderen willen juist weer graag hun zomerkleurtje behouden en gaan daarom na de zomer nog wekelijks zonnen. En weer anderen willen het hele jaar door lekker bruin zijn en gaan dus week in, week uit even onder de zonnebank liggen. Toch is de zonnebank niet alleen maar positief, want sinds het ontstaan is er al veel kritiek over de schadelijkheid voor de huid. Om die reden duiken we vandaag in de brandende feiten over de zonnebank!

Zon vs. zonnebank: Wat is het verschil?

In grote lijnen verrichten zowel de zon als de zonnebank ongeveer hetzelfde. Ze stellen allebei het lichaam bloot aan ultraviolette (UV-)straling. Een hoge UV-straling is hetgeen wat ervoor verantwoordelijk is dat je huid rood, en uiteindelijk bruin, wordt. Ook verbranden en een grotere kans op het krijgen van huidkanker kunnen het gevolg zijn van hoge concentraties UV-straling. Alhoewel beide vormen van zonnen je dus in contact brengen met UV-straling, is er nog wel een belangrijk verschil.

UVC-Straling

Dit is de minst gevaarlijke vorm van UV-straling voor je huid. Niet omdat deze straling niet schadelijk is, maar doordat deze niet door de atmosfeer komt. Bij de oorsprong van de zonnebank straalde deze wel UVC uit, maar bij hedendaagse zonnebanken is dit niet meer het geval.

UVB-Straling

Dit wordt gezien als de meest schadelijke vorm van UV-straling en is hetgeen wat verantwoordelijk is voor het beschadigen van de huid en een grotere kans op huidkanker. Bij zowel blootstelling aan de zon als aan de zonnebank krijgt je lichaam hier grofweg evenveel van.

UVA-Straling

Dit is de straling die er voornamelijk voor zou zorgen dat je bruin wordt. Alhoewel dit de meest positieve straling lijkt, zou deze vorm ook de grootste risicofactor zijn voor melanomen, de dodelijkste vorm van kanker. Daarbij werd gevonden dat zonnebanken tot een wel 3 keer zo hoge UVA-straling hadden ten opzichte van de zon. [1,2]

De schadelijkheid is dus altijd al aanwezig geweest, maar hetgeen wat het steeds meer aan het daglicht heeft gebracht is de ontwikkeling van de zonnebank. Zo zou in slechts 20 jaar tijd het aantal mensen met de diagnose huidkanker zijn verdrievoudigd van 17.000 tot bijna 53.000 per jaar. [3]

vrouw zonnebank

De voordelen van de zonnebank

Voordat we verder ingaan op de nadelige effecten, vragen we ons eerst eens af welke voordelen eraan gebonden zijn.

Het ziet er beter uit!

Alhoewel de meningen hierover misschien verdeeld zijn, zal de meerderheid het ermee eens zijn dat een kleurtje er beter uitziet. Niet alleen voor de atleten onder ons voor de best mogelijke definitie, maar ook om er gezond en fit uit te zien. Een enorm bleke huid wordt vaak, of het nu terecht is of niet, geassocieerd met ziekte of een sociaal isolement. Een bruin tintje geeft je meestal een frisser, gezonder en zelfs aantrekkelijker uiterlijk [4].

Je beschermt jezelf tegen de zon

Een veelgehoord argument voor de zonnebank is dat je hiermee je huid voorbereid op de UV-straling van de zon en hiermee dus je huid beschermt. Dit is waar, al is het maar voor een heel klein beetje! [5] Als jij voor je zonvakantie een aantal keer onder de zonnebank bent gegaan zal je huid wat meer weerstand hebben opgebouwd, maar alsnog wordt slechts zo’n 65% van de UV-straling geblokkeerd. Voor volledige bescherming blijft het dus belangrijk  om jezelf goed te beschermen door middel van de juiste kleding, zonwering, zonnebrandcrème en jezelf niet te veel in de felle zon te bevinden.

Daarbij komt nog eens het gegeven dat veel mensen té snel resultaat willen van een zonnebank. Wat ze vervolgens doen? Ze gaan direct onder een zonnebank die eigenlijk veel te sterk is voor hun huidtype en huidige bruining, en gaan hier vervolgens ook nog eens te lang onder liggen. Het eindresultaat is dat je de huid niet alleen niet beschermt, maar dat je ook nog eens ergere schade aanricht dan wanneer je helemaal niet onder de zonnebank was gegaan!

Je maakt Vitamine D3 aan

UV-straling, in het bijzonder UVB-straling, zorgt ervoor dat de huid previtamine D3 gaat produceren. Vitamine D3 tekort wordt geassocieerd met verschillende soorten kanker, hart- en vaatziekten en slechte botten [5]. Wat ook vaak gezien wordt is dat men in de zomer uitstekende Vitamine D-waardes heeft, waarbij men zich vaak ook gezonder en fitter voelt. In de winter, wanneer de zon minder schijnt, dalen deze waarden en ervaren veel mensen een ‘winterdipje’.

Om de minimale hoeveelheid vitamine D aan te maken die aangeraden wordt, dienen mensen met een lichte huid tussen de 5 en 20 minuten aan blootstelling tot zonlicht te hebben. Belangrijk hierbij is dat het een groot deel van de huid betreft, dus alleen je gezicht is niet voldoende. Mensen met van nature een donkere huidskleur hebben waarschijnlijk een langere blootstelling nodig. Alhoewel dit als een makkelijke opgave lijkt, zijn er 2, of eigenlijk 3 obstakels:

  • Een groot deel van je lichaam blootstellen aan de zon blijkt in de praktijk erg moeilijk.
  • Blootstelling aan zonlicht telt alleen wanneer dit rechtstreeks is. Vanuit je auto of je bureau op het kantoor telt dus helaas niet.
  • De mogelijkheid bestaat dat je lichaam maar een beperkte hoeveelheid previtamine D3 aanmaakt. Zelfs langer zonnen staat dus niet per se gelijk aan meer endogene Vitamine D.

Om deze redenen zijn er al veel voorstanders ontstaan van minder blootstelling aan ultraviolette straling, maar inname van Vitamine D3 in supplementvorm. Dit geeft dezelfde potentiële gezondheidsvoordelen, zonder de risico’s van blootstelling aan zonlicht. Daarbij komt dat het beter te doseren is in een juiste hoeveelheid én je hiermee constante waardes krijgt, in tegenstelling tot de alom bekende winterdip.

Vitamine d3

De nadelen van de zonnebank

Nu we ‘the good’ hebben gehad, is het tijd voor ‘the ugly’.

Een grotere kans op huidkanker

We trappen hiermee voor velen waarschijnlijk een open deur in, aangezien deze bevinding heeft gezorgd voor de enorme ophef over zonnebanken de afgelopen jaren. Een review en meta-analyse over dit onderwerp vond namelijk dat het gebruik van de zonnebank een sterk verhoogd risico veroorzaakte voor zowel de basale als epithele huid [6]. Het epitheel is het oppervlakte van de huid en wordt vaak vervangen door het lichaam, de basale cellen liggen wat dieper en zorgen voor vervanging van het epitheel [7]. Het onderzoek vond daarnaast dat gebruik op jonge leeftijd (<25 jaar) voor een groter risico zorgde. Andere meer recente onderzoeken zijn tot op heden niet tot andere conclusies gekomen dan deze review.

Veel gebruik van de zonnebank kan daarnaast ook nog eens de huid beschadigen, waardoor de huid sneller verouderd [12]. In plaats van dat je er dus gezonder en jonger uit komt te zien, kan het op de termijn je huid dus slechter maken.

Meer risico op een melanoom

Melanomen zijn een vorm van huidkanker die ontstaan uit de pigmentcellen. Dit zijn dus de cellen die de bruine kleur door het zonnen dragen. Dit kenmerkt zich vaak aan moedervlekken, wat een opeenhoping van pigmentcellen zijn, waarin kanker gevormd wordt. Melanoom staat dan ook letterlijk voor ‘zwart gezwel’ [8].

Een andere meta-analyse vond dat een hogere mate van zonnebankgebruik ook geassocieerd was met een grote kans op een melanoom [9]. Evenals het andere onderzoek dat naar huidkanker in z’n algemeen keek, was ook hier gevonden dat het risico toenam bij een hogere frequentie en bij lagere leeftijd, bij dit onderzoek gedefinieerd als <35 jaar.

Nieuwe zonnebanken zijn niet gezonder dan oude

Een beredenering die door voorstanders van zonnebanken vaak wordt genoemd is dat nieuwe types zonnebanken beter zijn voor je huid dan oudere varianten. Hierdoor zou zonnen onder een moderne bank dus alleen de gezondheidsvoordelen opleveren, zonder de risico’s voor je huid.

Een studie uit 2016 [10] onderzocht de UV-straling van allerlei verschillende soorten zonnebanken en kwam tot de conclusie dat de UVB-straling van zonnebanken nagenoeg altijd lager was dan van de zon. Dit lijkt een positief teken, aangezien van UVB-straling altijd werd gedacht dat dit de meest gevaarlijke vorm was. Echter viel ook op dat de UVA-straling vele malen hoger was, iets wat zorgen oproept omdat UVA-straling steeds meer wordt geassocieerd met het ontstaan van melanomen zoals hierboven vernoemd. Dit gegeven werd door een ander onderzoek bevestigd waarbij ook geen verschil werd gevonden tussen zonnebanken van voor of na het jaar 2000 [11].

Zonnebank

Wat betekent dit voor jou?

Uit het bovenstaande lijkt de conclusie vrij eenduidig. Zonnebanken biedt buiten de mooie kleur geen gezondheidsvoordelen die niet op een andere wijze verkregen kunnen worden. Het zorgt daarnaast wel voor significante risico’s die ook nog eens flink toenemen naarmate je jonger bent en vaker hiervan gebruikmaakt. Wil dat zeggen dat je nooit kan gaan zonnen? Nee, net als met alles zal één sessie niet veel schaden, maar doe het wel met je verstand. 3 keer per week onder de zonnebank en keer op keer verbranden is dus waarschijnlijk geen slimme zet.

Dus, moeten we nu als bleekscheet door het leven?

Misschien wist je deze informatie al of misschien heeft deze blog je ogen geopend. Ongeacht in welke van de 2 groepen je ook zit ben je waarschijnlijk niet blij met deze informatie, omdat je jezelf lekkerder voelt met een mooi kleurtje en dit niet graag achterwege laat. Is er dan geen enkele mogelijkheid om er goed gebruind uit te zien zonder dat je grote gezondheidsrisico’s loopt? Gelukkig wel!

Sunless tanning

Zogeheten ‘sunless tanning’ bestaat al jaren, maar is nog niet zo omarmd als de zonnebank. Ooit ontstaan als crèmepjes waarmee je meer op Ernie van Bert en Ernie leek heeft sunless tanning bij veel mensen geen goede indruk achtergelaten. In de loop der jaren heeft hier echter heel veel verbetering in plaats gevonden en als je de juiste producten weet te vinden kan sunless tanning je exact het resultaat geven dat je zoekt. Tanning lotions zijn de meest gebruikte variant omdat deze makkelijk thuis te gebruiken zijn, maar voor wie het echt serieus neemt zijn spray-tans ook beschikbaar. Het grote nadeel van sunless tanning is dat het resultaat niet permanent is. Voor een blijvende bruine look moet je de lotion gemiddeld 1 keer per week aanbrengen.

Een ander nadeel van sunless tanning is dat het je de eerste 24 uur na aanbrengen vatbaarder maakt om te verbranden. Hierdoor blijft het belangrijk om je goed te beschermen tegen de zon. Daarbij komt echter wel dat mensen die gebruik maken van sunless tanning zich doorgaans beter beschermen tegen de zon dan mensen die gebruik maken van de zonnebank. Een interessante ontwikkeling die momenteel gaande is zijn lotions die ervoor zorgen dat melanineproductie in het lichaam toeneemt. Dit zou zorgen voor een natuurlijke bruining op basis van het eigen pigment. Dit zou sunless tanning aantrekkelijker maken, zonder daarbij de nadelige effecten van UV-straling.

Wat doe jij voor een mooie kleur het hele jaar? Zijn er middelen of methodes die echte aanraders zijn? Laat het ons weten!

Geschreven door Mathias Jansen

Referenties

[1] https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/is-a-tanning-bed-safer-than-sunlight

[2] https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1303-what-is-uv

[3] http://www.huidtherapie.nl/persbericht-nvdv/

[4] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20961347

[5] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2692214/

[6] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23033409

[7] https://www.cancer.org/cancer/basal-and-squamous-cell-skin-cancer/about/what-is-basal-and-squamous-cell.html

[8] https://www.kanker.nl/bibliotheek/melanoom/wat-is/1004-melanoom-huidkanker

[9] http://www.bmj.com/content/345/bmj.e4757

[10] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26749382

[11] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24629998

[12] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18505509

Ook interessant!

Doelen behaal je samen!

Schrijf je in en ontvang als eerste nieuwe kortingsacties en info over nieuwe producten!