Hoe kun je groeien van pijn?

Hoe kun je groeien van pijn?

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin

Als ik klaar ben met trainen scroll ik ’s avonds door Facebook of Instagram en kom ik ze massaal tegen: Quotes over pijn zoals hieronder. Dit zijn niet alleen motiverende teksten over training maar ook stukjes over liefdesverdriet, vriendschap en verlies. Door de overdaad van quotes tegenwoordig raak je al bijna ongevoelig voor de betekenis, alleen tegen de meeste vormen van pijn niet. Toch zette het me aan het denken voor de verandering.

Wat is pijn eigenlijk precies? Waarom zijn we er zoveel mee bezig? En wat heeft pijn te maken met het leven en mijn trainingen? Kan ik pijn in iets positiefs omzetten?

Lees vooral door als je wil leren wat voor rol pijn in je leven speelt, hoe je hiermee om kunt gaan en vooral: hoe je het in je voordeel kunt laten werken!

Pijn quote

Wat  bedoelen we met pijn eigenlijk precies en waarom voelen we het?

Het is heel moeilijk om een exacte beschrijving van pijn te geven daar het sterk afhankelijk is van de interpretatie, dus hoe jij het ziet en voelt. Er wordt heel veel onderzoek naar pijn gedaan maar veel is gewoon nog niet duidelijk. Naar mijn mening heb je 2 soorten pijn welke allebei voor het lichaam eigenlijk in het begin stress zijn. Denk aan een naald die in je vinger prikt, deze geeft stress op de huid en vervolgens op het zenuwstelsel. Maar stress kan ook een deadline op je werk zijn die nadert.

Fysieke pijn <-> STRESS <-> Psychische pijn (Psyche oftewel ‘’de geest’’)

In de medische wereld  wordt pijn omschreven als  een sensorische en/of emotionele ervaring. Deze ervaring wordt veroorzaakt door feitelijke of mogelijke weefselschade. Ergens in het lichaam is er een verwonding of dreigt er een te ontstaan. Jawel, het gaat diep, waarschijnlijk dieper dan je squats.

Er is ook pijn die ontstaat zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak. Soms hoor je wel eens dat iemand een lichamelijke klacht heeft waarvoor er geen medische verklaring is, bijvoorbeeld een maagzweer. Achterhalen we echter de psychische geschiedenis kan bijvoorbeeld psychische stress voor een maagzweer zorgen. Je merkt van de voorafgaande processen eigenlijk vrij weinig tot je een bijwerking ervaart van de psychische stress. Een ander voorbeeld zijn mensen die aan een ziekte of pijn denken en daardoor ook werkelijk deze ziekte of pijn kunnen krijgen. Hoe je het ook wendt of keert: We hebben pijn nodig om te overleven.

Waarom hebben we pijn nodig om te overleven? Dit allemaal omdat door stress (oftewel pijn) een ervaring ontstaat. Een leerproces.

Grappig weetje: Er bestaat een zenuwstoring waardoor je geen pijn kunt voelen. Deze aandoening heet Hereditaire Sensorische en Autonome Neuropathie (HSAN). De patiënten sterven vaak jong. Ze kunnen dagelijkse gevaarlijke situaties niet inschatten. Stel je eens voor dat je geen pijn voelt. Dan zou je van ongelofelijke hoogtes springen, constant liegen, vreemdgaan en bij je mealprep vingers afsnijden zonder dat het je iets doet.

Atleet pijn

Fysieke pijn

Fysieke pijn is voelbaar met sensoren, ook wel zenuwuiteinden genoemd. Deze zijn verbonden met het ruggenmerg en sturen berichten, ook wel prikkels genoemd. Via meerdere stations gaat de prikkel naar de eindbestemming: de hersenen. Bijzonder daarbij is dat deze stations kunnen bepalen of een prikkel doorgestuurd wordt, verzwakt of versterkt moet worden. Als je bijvoorbeeld tegen een gewicht op de grond stoot met je voet, dan sturen de sensoren in de voet via de stations in het ruggenmerg een bericht naar de hersenen.

Elk station bepaalt de mate van pijn die doorgestuurd wordt. Vervolgens worden in de hersenen de prikkels omgezet in pijn. De pijn geeft aan dat er een reactie moet komen, in dit geval trek je gauw je voet terug. Als het goed is onthoud je dan hoe irritant het is als mensen hun gewichten niet terug leggen waar ze horen en je goed moet kijken waar je loopt.

Enkele voorbeelden van fysieke pijn:

  • Hoofdpijn
  • Buikpijn
  • Spierpijn
  • Zenuwpijn
  • Gewrichtspijn

Het volgende stukje lijkt misschien nog zwaardere kost voor sommigen, maar als beloning zul je verbanden kunnen leggen met je eigen leven en inzicht krijgen, dus zeker de moeite waard!

Cortisol, adrenaline en noradrenaline

Bij pijn komen de hormonen cortisol, adrenaline en noradrenaline vrij. Adrenaline en noradrenaline functioneren trouwens ook in de hersenen als neurotransmitters. Een neurotransmitter is een signaalstof die berichten doorgeeft aan zenuwen. Omdat sommige neurotransmitters ook hormonen kunnen zijn, doen deze stoffen dus in de rest van het lichaam iets anders dan in de hersenen. Cortisol is het langste in het lichaam aanwezig, adrenaline en noradrenaline worden binnen enkele minuten afgebroken.

Ik ga deze stoffen even iets nader toelichten in de volgende alinea’s.

Cortisol: Wel écht een boosdoener?

Alleen als sporters het woord cortisol lezen schieten ze al in paniek. ‘’Dat is toch het stresshormoon en breekt spieren af?’’ Elke training komen er grote hoeveelheden cortisol vrij die tijdens de training spieren afbreken. Dit komt omdat trainen nu eenmaal stress op het lichaam uitoefent.

Toch heeft cortisol ook andere functies waar je wel baat bij hebt. Zo zorgt cortisol voor het mobiliseren van energie in je lichaam, kan het pijn verminderen en helpt bij het inschatten van gevaar.

Een ander gunstig effect is dat cortisol een ontstekingsremmende werking heeft en zo blessures kan laten herstellen. Zak dus gerust weer in je stoel, en herstel je cortisol balans, dan is er niets aan de hand of pols!

Extreme hobby’s en adrenaline

Je hebt zeker wel eens van de term ‘’adrenalinejunky’’ gehoord. Maar wat is adrenaline nou precies en wat doet het?

Wanneer adrenaline in grote hoeveelheden vrij komt maakt het deel uit van je overlevingsmechanisme (vechten,vluchten of verstarren). Het verhoogt hierbij de kans om te overleven en zorgt daarnaast ook nog voor een geheugenverbetering om de situatie te onthouden. Als iemand een paniekaanval heeft zonder uitwendige oorzaken, is het vrijkomen van adrenaline wat zorgt voor hyperventilatie. Verder krijg je door de uitstoot van adrenaline een versnelde hartslag, zweterige handpalmen, vernauwen de bloedvaten zich en zoals eerder vermeld verbetert je geheugen om de situatie op te slaan.

Eigenlijk klopt de term Adrenalinejunky dus niet helemaal als we naar de positieve effecten kijken, voor mij zouden bovenstaande effecten namelijk geen reden zijn om de waaghals uit te hangen en te gaan trainsurfen.

Motivatie, euforie en depressie

De stof waar mensen het voor doen is noradrenaline (en dopamine). Mensen met weinig noradrenaline voelen zich vaak depressief en mensen met een overschot kunnen euforisch (hier doen we het voor), gespannen, opgewonden of angstig worden. Ook kan je hongergevoel weggaan, je spijsvertering stoppen en hart- en vaatziektes kunnen ontstaan. Noradrenaline werkt heel nauw samen met het stofje Dopamine, welke je actief laat voelen en waardoor je dingen wil gaan ondernemen. Het stofje is dus mede verantwoordelijk voor je motivatie. Nu begrijp je natuurlijk ook waarom sommige mensen van extreme sporten of zelfs pijnlijke ervaringen kunnen genieten. Stress of dus pijn kunnen een euforisch gevoel veroorzaken!

Kortom: Stress (dus pijn) zorgt voor het vrijkomen van cortisol, adrenaline en noradrenaline. Als je chronische stress hebt (door een ziekte, aandoening of stressvolle situatie) kun je dus ook chronische klachten krijgen die eventueel elkaar versterken. Zowel psychisch als fysiek.

Pullover

Psychische pijn

Onze emoties hebben een lichamelijk fundament. Volgens de James-Lange theorie volgen lichamelijke reacties direct op de waarneming van een opwindende prikkel. Het voelen van de verandering in je lichaam die deze prikkel of ervaring met zich meebrengt, is je emotie. Oftewel je gevoel genoemd.

Psychische pijn kan bijvoorbeeld  woede, verdriet of angst zijn. Waarbij angst de basisemotie is van alle drie. Het is mogelijk om Psychische pijn te herstellen door middel van je mindset of coping. Dat wil zeggen: Hoe ga ik met stress om?

Mogelijk is dit echter niet altijd bij stoornissen zoals een depressie of andere psychische aandoeningen. Dit komt door een onbalans in de chemische structuur van je hersenen (bijvoorbeeld je dopamine en noradrenaline die uit balans zijn). Daarom is het zo moeilijk om mensen met een Psychische stoornis moed in te praten of anders te laten denken. Ongeveer vergelijkbaar als wanneer iemand met een hamer op je hand slaat, en zegt: “als je niet wil dat het pijn doet,  dan doet het ook geen pijn”. In de meeste gevallen: zinloos, al kan het wel de pijn voor die persoon verminderen.

Er blijkt zelfs dat pijn bij aanraking verminderd, daarom heeft het een diepere betekenis dat mensen bij iemand in een ziekenhuisbed de hand vast houden. Lichamelijke aanrakingen door anderen remmen dus pijn tot gegeven hoogte. Een beetje goede spotter spot je door je lichaam met zijn handen aan te raken, in plaats van de stang of het apparaat. Ook hier kan het dus de pijn verminderen die je voelt waardoor je nog één repetitie kan maken zonder dat de spotter veel doet.

Coping: de weg naar succes of terug naar stress

Een stressor is een fysieke of psychologische factor zoals: gevaar voor de veiligheid, status, welzijn, fysieke of psychologische problemen zonder de benodigde oplossing te beschikken, onvoorspelbare wijzigingen in de omgeving of een afwijking in het verwachtingspatroon en uitkomsten daarvan.

Al deze situaties vragen om coping, oftewel de situatie een plek geven en eraan wennen, of juist niet. Als je niet kan wennen aan een situatie levert dit opnieuw stress op. Er ontstaat een vicieuze cirkel en er kan chronische pijn en stress ontstaan. Dit zie je duidelijk aan de pijl die vanuit coping meteen teruggaat naar stress.

Ik heb een figuur (1) samengesteld waarin je kan zien hoe een stressor functioneert. Het eindstadium is coping, of dit nu een oplossing is door een pijnstiller of doordat je de stress een plekje geeft. Lukt dit niet begint het weer helemaal opnieuw en ervaar je weer stress. Daarom is coping zo belangrijk, het zorgt voor balans in je leven. Je streeft er dus naar dat coping in de figuur de laatste stap is. Daarom is de balans tussen noradrenaline, adrenaline en cortisol voor positieve coping belangrijk.  Stress kan fysieke pijn en psychische pijn geven of allebei. Coping is de manier hoe je die stress verwerkt. Lukt dit goed? Dan is het probleem opgelost. Lukt dit niet? Dan ontstaat er chronische stress (chronische ziektes). Dit komt door de pijl in het midden welke van coping terug naar stress gaat.

De terugwerkende pijl geeft aan dat je een terugval hebt. Je blijft in een vicieuze cirkel van stress en symptomen bestrijding, coping lukt daarbij niet op een afsluitende manier maar wekt nieuwe problemen op. Dit gaat zo lang door tot je de juiste manier van coping toegepast hebt, maar problemen kunnen natuurlijk ook chronisch voor altijd blijven bestaan.

Pijn figuur

Figuur 1

Training

Nu je begrijpt wat stress is snap je natuurlijk ook wat een training met je lichaam doet. Het volume en de intensiteit van je training bepalen de stress die je uitoefent op je lichaam. Het is zo gek nog niet dat 6x Mister Olympia Dorian Yates het erover had dat je zenuwstelsel aan je training moet wennen. Je zenuwstelsel moet net als je spieren de tijd krijgen te herstellen. Krijgt je zenuwstelsel geen tijd om te wennen en herstellen, rust je onvoldoende. Net zoals je spieren onvoldoende rust kunnen krijgen om te herstellen.

Als Overtraining syndroom wordt vermoeidheid en onderprestatie zonder verklaarbare reden beschouwd. Omdat de wetenschap nog niet ver genoeg is, kunnen er alleen theorieën gemaakt worden.  Waarschijnlijk heb je ook wel eens van een ‘’burn-out’’ gehoord. Overtraining, dus een ‘’burn-out’’ is wel degelijk ook mogelijk als we kijken naar de psychische en fysieke inspanning. Ondanks dat vele grote namen in de fitnessindustrie (en leidinggevenden) claimen dat het een mythe is, zien we steeds meer mensen onder grote werkdruk of prestatiedruk bezwijken. Wanneer het over ‘’Burn-outs’’ of overtraining gaat, claimen vaak personen die er niet of moeilijk vatbaar voor zijn dat het niet zou bestaan bestaat. Als je naar Figuur 1 kijkt kun je zien dat het wel degelijk mogelijk is om chronische stress te ontwikkelen.

Maar kan iedereen het overtraining syndroom krijgen? Waarschijnlijk niet. Er zijn mensen die ongevoelig zijn voor bepaalde soorten stress. Die mensen kunnen waarschijnlijk geen overtraining syndroom krijgen. Zoals eerder besproken kan dit door genetische eigenschappen en coping bepaald worden.

De ‘’dunne’’ lijn tussen met je uiterlijk bezig zijn en gezondheid

Vooral mensen die met uiterlijk bezig zijn wordt een enorme motivatie toegeschreven. Bijvoorbeeld strakke voedingsschema’s, cosmetische ingrepen of training. De constante druk van ontevredenheid, harde trainingen en moeite doen om een bepaald doel te bereiken kan gepaard gaan met bijwerkingen.

Soms kan dit zo ver gaan dat men totaal vergeten naar het lichaam te luisteren. Het lichaam zal snel eerste signalen afgeven bij een mogelijke oververmoeidheid, de kunst is om ernaar te leren luisteren en dit te begrijpen. Eerste signalen zijn bijvoorbeeld: De hele dag moe zijn, niet meer dezelfde of zelfs minder gewichten pakken dan gewoonlijk. Neem daarom de rust die je nodig hebt, dit kan een andere hoeveelheid rust zijn dan andere mensen. Probeer verschillende rustmomenten uit, misschien soms zelfs een rustweek en baseer daarop een structurele rust. Vaak hebben we het over een trainingsschema,  maar soms is het handig ook een rustschema te hanteren.

Samenvatting

Voor mij was het belangrijk om in dit blog te laten zien wat we nou precies verstaan onder pijn. Je hebt ontdekt dat het fundament van alle soorten pijnen ook wel stress genoemd mag worden. Ook vond ik belangrijk dat jij als lezer deze informatie kan omzetten in iets positiefs, iets dat je helpt in het dagelijkse leven om barrières en obstakels oftewel stress op een goede manier te verwerken. Daar wij nu eenmaal sporters zijn staat sport natuurlijk hierbij centraal. Vooral omdat we weten dat fitness en bodybuilding niet alleen maar in de sportschool tillen is, maar ook alle andere uren van de dag beïnvloedt.

Atleet pijn

Coping is key: balans vinden in het leven

Je hebt gezien dat Fysieke en emotionele stress nauw met elkaar verbonden zijn. Wie emotionele klachten  heeft krijgt sneller last van fysieke klachten, en andersom. Dit komt allemaal omdat alle soorten stress de stoffen adrenaline,noradrenaline en cortisol beïnvloeden. Het is dus belangrijk hier een balans in te vinden. Deze balans kun je door coping verder te ontwikkelen. Coping is de manier waarop je met stress omgaat. Hoe je dat doet is aan jezelf.

Er zijn verschillende manieren om coping toe te passen. Omdat je nu snapt dat je geest (psyche) heel veel invloed heeft op je adrenaline, noradrenaline en cortisol kun je dus als coping een van de meest oude methodes gebruiken die er bestaat: Mediteren. Daarnaast helpen goede gesprekken, vrolijke muziek, een bezoek aan de dokter of psycholoog, yoga, supplementen of medicatie. Ook helpen aanrakingen van personen om stress te verminderen. Laat je dus spotten als je echt het laatste uit je set wil halen. Belangrijk daarbij is dat je lichaam aangeraakt wordt, dus niet de gewichten of stang. Door aanrakingen kan pijn verminderd worden. Geef iemand dus een knuffel bij verdriet, het helpt écht!

Als sporter is het belangrijk een juiste balans tussen stress te vinden om het maximale resultaat uit je training en vervolgens je doelen te behalen. Alles wie je bent, was  en wat je vandaag meegemaakt hebt neem je vanavond in je training mee. Alles wat je tijdens je training doet neem je vervolgens weer mee de gym uit. Tijdens je training stijgt je cortisol altijd vanwege alle vormen stress tijdens de training.

Zorg er dus voor dat je constant in een positieve stemming bent om goede coping toe te passen. Pas dus een van de coping-technieken toe in de vorige alinea om balans te creëren, je cortisol naar een gezond niveau te brengen, en dus spierafbraak te verminderen. Begin je al gestrest aan je training dan breek je al spieren af voordat je de eerste gewichten aangeraakt hebt. Doe er iets aan, er komt geen oplossing aanwaaien zonder dat jij je ervoor inzet. Nogmaals: je hebt alles zelf in de hand, coping moet je zelf doen.

Pijn is fijn, als jij wil dat het zo is

Pijn is nodig om te overleven omdat het ervoor zorgt dat je in moeilijke situaties de beslissingen maakt die nodig zijn. Het zorgt ervoor dat je inspanningen verbeteren, je geheugen verbetert en het maakt je een mens. Daarom klopt het dat je van pijn kan groeien, maar dan moet je dit ook toe laten.  Je hebt het zelf in de hand. Jij bepaalt wat pijn is in je leven en wat je het wel of niet laat doen. We kunnen stress niet voorkomen, maar dat hoeft ook niet. Je hebt namelijk gezien dat stress een cruciaal leermoment in je leven is, welke je in jouw voordeel kan gebruiken.

Geschreven door Christopher Grabe

Referenties

http://essay.utwente.nl/64070/1/Meijden%2C_F.M._-_s1128612_%28verslag%29.pdf
http://stamperius.com/hannesmeinkema/teksten-texts/pijncolumns/2-fysieke-en-mentale-pijn/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4263906/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3435910/
https://www.psychfysio.nl/2_17_2/

Ook interessant!

Doelen behaal je samen!

Schrijf je in en ontvang als eerste nieuwe kortingsacties en info over nieuwe producten!